Krótka odpowiedź
Cena audytu bezpieczeństwa IT zależy przede wszystkim od tego, co ma zostać sprawdzone i jaką metodą. Przegląd dokumentów i wywiady kosztują inaczej niż audyt konfiguracji, skanowanie podatności czy test penetracyjny, bo każda z tych metod wymaga innej liczby godzin pracy i innych umiejętności. Na koszt wpływają też liczba systemów, adresów IP, aplikacji i lokalizacji, wiedza przekazana wykonawcy na starcie (black, grey albo white box), okna testowe poza godzinami pracy, forma raportu, retest oraz wymogi przepisów, np. kwalifikacje audytorów przy audycie z art. 15 ustawy o KSC. Oferty porównuje się po zakresie, liczbie osobodni, zawartości raportu, reteście i tym, kto wykona pracę, a nie po samej kwocie.
Kluczowe fakty
NIST dzieli najczęściej używane techniczne techniki oceny bezpieczeństwa na trzy grupy: przeglądy (dokumentacji, logów, reguł, konfiguracji), identyfikację i analizę celów (m.in. skanowanie podatności) oraz potwierdzanie podatności (m.in. testy penetracyjne).
Według NIST niektóre techniki kosztują znacznie więcej od innych ze względu na potrzebne narzędzia i liczbę godzin pracy zespołu.
Test prowadzony bez wiedzy działu IT (covert) jest według NIST często czasochłonny i kosztowny, a test jawny (overt) tańszy i mniej ryzykowny.
Podmiot kluczowy przeprowadza audyt z art. 15 ustawy o KSC na własny koszt, co najmniej raz na 3 lata.
Taki audyt prowadzi akredytowana jednostka oceniająca zgodność, CSIRT sektorowy albo co najmniej dwóch audytorów z certyfikatem z rozporządzenia albo z wymaganą praktyką. Nie może go prowadzić osoba, która realizuje w tym podmiocie zadania z art. 8 i 9-13 ustawy (m.in. system zarządzania bezpieczeństwem i obsługa incydentów) albo realizowała je w ciągu roku przed audytem.
01
Najpierw ustal, jaki audyt chcesz kupić
Zarząd firmy produkcyjnej zatrudniającej 120 osób prosi o trzy oferty na audyt bezpieczeństwa IT i dostaje trzy kwoty, które różnią się kilkukrotnie. Nie musi to oznaczać, że ktoś zawyża cenę. Często każdy wykonawca wycenił inną usługę, bo pod hasłem audyt bezpieczeństwa IT mieści się zarówno rozmowa z kierownikiem IT i przegląd polityk, jak i kilkutygodniowy test penetracyjny.
Dobrze to widać w wytycznych NIST SP 800-115. Najczęściej używane techniczne techniki oceny bezpieczeństwa dzielą się tam na trzy grupy. Pierwsza to przeglądy, prowadzone zwykle ręcznie: dokumentacji, logów, reguł (np. zapory) i konfiguracji systemów. Druga to identyfikacja i analiza celów, czyli wykrywanie systemów, portów, usług i potencjalnych podatności, zwykle narzędziami automatycznymi, m.in. skanowaniem podatności. Trzecia to potwierdzanie podatności, do którego należą m.in. testy penetracyjne, testy socjotechniczne i testy bezpieczeństwa aplikacji.
W praktyce warto rozdzielić dwa rodzaje pracy. Audyt organizacyjny albo zgodności sprawdza, czy firma ma procesy, role i dokumenty, których wymaga przepis, norma albo klient. Audyt techniczny sprawdza, jak naprawdę skonfigurowane są systemy i czy da się je zaatakować. Jedno nie zastępuje drugiego, a ich koszty liczy się zupełnie inaczej.
02
Od czego zależy cena audytu bezpieczeństwa IT
Wykonawca wycenia audyt w czasie pracy ludzi. Wszystko, co ten czas wydłuża albo wymaga rzadszych umiejętności, podnosi cenę. NIST pisze wprost, że niektóre techniki kosztują znacznie więcej od innych ze względu na potrzebne narzędzia i liczbę godzin pracy zespołu. Zauważa też, że przy krótkim terminie mogą być potrzebne techniki mniej pracochłonne, na przykład skanowanie podatności zamiast testu penetracyjnego.
Poniżej czynniki, które wpływają na różnice między ofertami.
- Zakres przedmiotowy: tylko procesy i dokumenty, tylko technika, czy jedno i drugie.
- Wielkość środowiska: liczba systemów, adresów IP, aplikacji, kont w chmurze i lokalizacji, w których audytor musi pracować na miejscu.
- Metoda: przegląd dokumentów i wywiady, audyt konfiguracji, skanowanie podatności, test penetracyjny, analiza kodu. Im więcej ręcznej pracy specjalisty, tym drożej.
- Wiedza na starcie: w modelu black box tester zaczyna bez informacji, w grey box dostaje część wiedzy albo konto, w white box pełną dokumentację i dostęp. Wybór zmienia czas pracy i to, co da się sprawdzić.
- Okna testowe: testy w nocy, w weekendy albo na środowisku produkcyjnym pod szczególnym nadzorem wymagają więcej koordynacji.
- Raport: samo streszczenie dla zarządu to inny nakład niż raport techniczny z dowodami i rekomendacjami dla każdego znaleziska.
- Retest po naprawach: wliczony w cenę albo wyceniany osobno.
- Ramy regulacyjne: audyt wymagany przepisem może narzucać kwalifikacje audytorów, niezależność i formę raportu.
- Przygotowanie firmy: aktualna lista systemów, dostęp do dokumentów i dostępność administratorów skracają pracę audytora.
03
Metoda, perspektywa testera i okna testowe
Test penetracyjny NIST opisuje jako pracę wymagającą dużego nakładu i dużego doświadczenia, żeby ograniczyć ryzyko dla testowanych systemów. Skanowanie podatności prowadzi się zwykle narzędziami automatycznymi, ale według NIST też jest dość pracochłonne, bo interpretacja wyników wymaga dużego udziału człowieka. Przy przeglądzie konfiguracji NIST zaleca automatyczne sprawdzanie ustawień tam, gdzie to możliwe, bo ręczne sprawdzanie setek ustawień jest żmudne i podatne na błędy.
Drugi czynnik to perspektywa testera. Test jawny, o którym wie dział IT, NIST określa jako tańszy, mniej ryzykowny i częściej stosowany. Test ukryty, prowadzony bez wiedzy działu IT, ale za zgodą najwyższego kierownictwa, jest według NIST często czasochłonny i kosztowny, bo zespół musi spowalniać swoje działania, żeby pozostać niezauważonym. Daje za to lepszy obraz codziennej czujności firmy.
Trzeci czynnik to czas i miejsce testów. NIST zaleca rozważyć, czy testy prowadzić na systemach produkcyjnych, na podobnie skonfigurowanych systemach nieprodukcyjnych, czy ograniczyć niektóre techniki do godzin poza pracą, żeby zmniejszyć wpływ na działalność. Dla szpitala albo zakładu pracującego w systemie zmianowym oznacza to często pracę w nocy lub w weekend, a to wpływa na harmonogram i cenę.
04
Audyt z art. 15 ustawy o KSC: wymagania, które wpływają na koszt
Osobną kategorią jest audyt wymagany ustawą o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. Podmiot kluczowy przeprowadza, na własny koszt, co najmniej raz na 3 lata, audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego wykorzystywanego w procesie świadczenia usługi (art. 15 ust. 1). Organ właściwy może też w drodze decyzji nakazać audyt zewnętrzny: podmiotowi kluczowemu w każdym czasie, a podmiotowi ważnemu po incydencie poważnym albo innym naruszeniu przepisów ustawy. W decyzji może określić zakres audytu (art. 15 ust. 1b).
Przy takim audycie nie wybierasz dowolnego wykonawcy. Według wyjaśnień Ministerstwa Cyfryzacji audyt może przeprowadzić akredytowana jednostka oceniająca zgodność, CSIRT sektorowy albo co najmniej dwóch audytorów, z których każdy ma certyfikat z rozporządzenia albo wymaganą praktykę w audycie bezpieczeństwa systemów informacyjnych. Dochodzi warunek niezależności: audytu nie może prowadzić osoba, która realizuje w audytowanym podmiocie zadania określone w art. 8 oraz 9-13 ustawy albo realizowała je w ciągu roku przed rozpoczęciem audytu (art. 15 ust. 2a).
Dla budżetu oznacza to dwie rzeczy. Jeśli audyt prowadzą audytorzy, a nie akredytowana jednostka albo CSIRT sektorowy, wycena musi obejmować co najmniej dwie osoby z udokumentowanymi kwalifikacjami. Osoby, które realizują w Twojej firmie te zadania albo realizowały je w ostatnim roku, na przykład u wykonawcy, który prowadził wdrożenie, nie mogą prowadzić audytu, więc trzeba porównać oferty innych wykonawców albo innych audytorów. Ministerstwo wyjaśnia też, że audyt powinien dotyczyć całego systemu informacyjnego podmiotu, a nie tylko części związanej z jedną usługą, co może powiększyć zakres. Czy i jak te przepisy dotyczą Twojej firmy, najlepiej potwierdzić z prawnikiem.
05
Test penetracyjny to osobna pozycja w budżecie
Jeśli zakres obejmuje test penetracyjny, poproś o jego wycenę jako osobnej pozycji, z liczbą osobodni na sam test. NIST opisuje go jako pracę wymagającą dużego nakładu i dużego doświadczenia. Jego cena zależy od liczby i rodzaju celów, głębokości testu i modelu, w jakim pracuje tester. Szczegóły, w tym przebieg testu i typowe pułapki przy zamawianiu, opisujemy w osobnym poradniku.
Częsty i rozsądny układ to audyt organizacyjny połączony ze skanowaniem podatności na całym środowisku i testem penetracyjnym tylko tam, gdzie ryzyko jest największe, na przykład w systemach dostępnych z internetu.
Zobacz też
06
Jak porównać oferty na audyt cyberbezpieczeństwa
Sama kwota mówi niewiele. Zanim wybierzesz ofertę, poproś każdego wykonawcę o te same informacje i zestaw je w jednej tabeli. Dopiero wtedy widać, czy różnica w cenie wynika z innego zakresu, czy z innej stawki.
- Liczba osobodni, osobno dla każdej części: dokumenty i wywiady, konfiguracja, skanowanie, testy, raport.
- Kto wykona pracę: imiona i kwalifikacje osób, a przy audycie z ustawy o KSC także potwierdzenie wymaganych certyfikatów albo praktyki i niezależności.
- Dokładny zakres: lista systemów, adresów IP, aplikacji i lokalizacji oraz to, czego audyt nie obejmuje.
- Metoda i perspektywa: które techniki, z zewnątrz czy z wewnątrz sieci, black, grey czy white box.
- Zawartość raportu: streszczenie dla zarządu, raport techniczny, dowody, ocena krytyczności i rekomendacje dla każdego znaleziska.
- Retest: czy jest w cenie, w jakim terminie i w jakim zakresie.
- Organizacja pracy: praca na miejscu czy zdalnie, okna testowe, liczba spotkań z Twoim zespołem.
07
Jak skrócić audyt bez obcinania jego sensu
Najtańsza godzina audytora to ta, której nie musi spędzić na szukaniu informacji. Według NIST plan oceny powinien wskazywać systemy objęte badaniem, na przykład przez podanie ich liczby i adresów IP. Firma, która ma aktualną listę systemów i wie, kto za nie odpowiada, dostaje dokładniejszą wycenę i krótszy projekt.
Weźmy dostawcę oprogramowania dla szpitala, który musi pokazać klientowi wynik audytu. Jeśli przed startem przygotuje listę systemów, aktualne polityki, schemat sieci i dostęp do środowiska testowego, a także wyznaczy osobę kontaktową, audytor zajmie się sprawdzaniem zabezpieczeń zamiast odtwarzania stanu środowiska z rozmów.
- Aktualna lista systemów, adresów IP, aplikacji i ich właścicieli.
- Obowiązujące polityki i procedury z datami zatwierdzenia.
- Schemat sieci i opis połączeń z dostawcami.
- Wyznaczona osoba kontaktowa i dostępni administratorzy w czasie prac.
- Decyzja o oknach testowych i środowisku testowym przed podpisaniem umowy.
08
Jak AlgorSec może pomóc
Prowadzimy skanowanie podatności, audyt konfiguracji, testy penetracyjne, analizę kodu i testy phishingowe, a każda z tych prac kończy się raportem z rekomendacjami. Wycenę przygotowujemy po rozmowie o celu i zakresie prac.
Zobacz też
FAQ
Najczęstsze pytania
Nie ma jednej ceny, bo pod tą nazwą kryją się różne usługi: przegląd dokumentów, audyt konfiguracji, skanowanie podatności czy test penetracyjny. Koszt zależy od zakresu, liczby systemów, metody, okien testowych, formy raportu i retestu.
Często dlatego, że wykonawcy wycenili inny zakres albo inną metodę. Test penetracyjny NIST opisuje jako pracę wymagającą dużego nakładu i dużego doświadczenia. Poproś każdego wykonawcę o liczbę osobodni na każdą część pracy i opis raportu, wtedy oferty da się porównać.
To zależy od umowy. Jedni wykonawcy wliczają retest w cenę, inni wyceniają go osobno. Przy porównywaniu ofert sprawdź, czy retest jest uwzględniony, w jakim terminie i jakiego zakresu dotyczy, bo bez niego nie masz potwierdzenia, że poprawki zadziałały.
Podmiot kluczowy przeprowadza audyt bezpieczeństwa systemu informacyjnego na własny koszt, co najmniej raz na 3 lata (art. 15 ust. 1 ustawy o KSC). Audyt prowadzi akredytowana jednostka, CSIRT sektorowy albo co najmniej dwóch audytorów z wymaganymi kwalifikacjami, a audytor musi spełniać warunek niezależności. Czy obowiązek dotyczy Twojej firmy, najlepiej potwierdzić z prawnikiem.
Przygotuj aktualną listę systemów, adresów IP i aplikacji, obowiązujące dokumenty i schemat sieci, wyznacz osobę kontaktową i ustal okna testowe przed startem. Audytor spędzi wtedy mniej czasu na zbieraniu informacji. Zakres warto też dobrać do ryzyka: pełny test penetracyjny tam, gdzie jest najbardziej potrzebny, i lżejsze metody w pozostałej części środowiska.
Źródła
Na czym opiera się ten artykuł
- NIST SP 800-115, rozdz. 2.2: trzy grupy technik oceny bezpieczeństwa (s. 13-14 pliku PDF)
- NIST SP 800-115, rozdz. 6.3: koszt technik, czas i praca poza godzinami (s. 44 pliku PDF)
- NIST SP 800-115, rozdz. 2.4.2: test jawny i ukryty, koszt i ryzyko (s. 16-17 pliku PDF)
- NIST SP 800-115, rozdz. 5.2: pracochłonność testów penetracyjnych (s. 36 pliku PDF)
- NIST SP 800-115, rozdz. 3.4 i 4.3: przegląd konfiguracji i skanowanie podatności (s. 20 i 29 pliku PDF)
- Ustawa o KSC, art. 15 ust. 1, 1b i 2a: audyt na własny koszt, audyt na żądanie organu, niezależność audytora (Dz.U. 2026 poz. 252, s. 22)
- Ministerstwo Cyfryzacji, Q&A nowelizacja KSC, pyt. 9.1-9.4: kto przeprowadza audyt i jakie ma kwalifikacje (s. 64-65)
- NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: plan oceny, liczba systemów i adresy IP (s. 51 pliku PDF)

