# Jak przygotować firmę do testu penetracyjnego: zgoda, zakres i zasady testu

> Przygotowanie do testu penetracyjnego decyduje o tym, czy test sprawdzi to, co trzeba, i czy nie zakłóci pracy firmy. Pokazujemy, co ustalić na piśmie przed startem: zgodę, zakres, zasady testu, osoby kontaktowe i sposób postępowania z danymi.

**Źródło:** https://algorsec.pl/baza-wiedzy/jak-przygotowac-firme-do-testu-penetracyjnego  
**Aktualizacja:** 2026-11-13  
**Język:** pl-PL  
**Wydawca:** AlgorSec (ALGORSEC sp. z o.o.)

---

- Kategoria: Audyty i testy
- Format: Poradnik
- Poziom: Podstawowy
- Czas czytania: 10 min
- Opublikowano: 2026-11-13

## Odpowiedź w skrócie

Przygotowanie firmy do testu penetracyjnego polega na ustaleniu na piśmie, zanim padnie pierwsze polecenie: kto zatwierdza test, które systemy wolno testować, a których nie, w jakich godzinach, kto jest osobą kontaktową po obu stronach i co robić, gdy system przestanie działać. Trzeba też uprzedzić dostawców, którzy utrzymują testowane systemy, i w razie potrzeby uzyskać ich zgodę, ustalić, jak dostawca monitorowania odróżni test od ataku, oraz uregulować dostęp testera do danych osobowych. Dobrze przygotowany test kończy się raportem z użytecznymi wynikami, a nie przerwanym projektem albo fałszywym alarmem.

## Kluczowe fakty

- Za uzyskanie bez uprawnienia dostępu do systemu informatycznego grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat (art. 267 § 2 Kodeksu karnego). Przepis nie wymaga formy pisemnej, ale pisemne zlecenie i zakres są dowodem, że tester działał z uprawnieniem.
- Przykładowy podział pentestu w wytycznych NIST SP 800-115 umieszcza ustalenie zasad, zatwierdzenie przez kierownictwo i określenie celów w fazie planowania, w której nie wykonuje się jeszcze żadnych testów.
- Test penetracyjny może spowodować niedostępność systemu albo ujawnienie wrażliwych danych, więc decyzja o teście na produkcji lub na kopii środowiska zapada przed startem.
- Jeśli wykonawca testu będzie przetwarzał dane osobowe w imieniu firmy, RODO wymaga umowy lub innego instrumentu prawnego w formie pisemnej (art. 28 ust. 3 i 9).
- Przed testem jawnym uprzedza się dostawcę monitorowania. Przy teście ukrytym ustala się z góry, kto potwierdzi, że wykryte działania to test, żeby nie uruchomić prawdziwej reakcji na incydent.

## Dlaczego przygotowanie do testu penetracyjnego decyduje o jego wartości

Test penetracyjny, czyli pentest, to kontrolowana próba włamania do systemów firmy, wykonywana za jej zgodą. Jego wynik zależy w dużej mierze od tego, co ustalono przed startem. Jeśli zakres jest niejasny, tester sprawdzi systemy mniej ważne, a pominie te, od których zależy działalność. Jeśli nikt nie wie o teście, zespół IT albo dostawca usług może uznać go za atak i zablokować testera w połowie pracy.

Amerykański Narodowy Instytut Standaryzacji i Technologii (NIST) w wytycznych SP 800-115 opisuje przykładowy podział pentestu na cztery fazy. W pierwszej, planowania, ustala się zasady, kierownictwo zatwierdza test i dokumentuje tę decyzję, a zespół określa cele. Wytyczne podkreślają, że w tej fazie nie wykonuje się jeszcze żadnych testów.

Dla zarządu oznacza to prostą zasadę: zanim podpiszesz zamówienie, upewnij się, że ktoś po stronie firmy odpowiada za przygotowanie i ma na nie czas. Praca włożona w przygotowanie decyduje o tym, czy raport będzie miał wartość.

Zobacz też: [Testy penetracyjne - przebieg i cena](https://algorsec.pl/baza-wiedzy/testy-penetracyjne-pentest-jak-przebiegaja-koszt)

Źródła: [NIST SP 800-115, rozdz. 5.2.1: fazy testu penetracyjnego, faza planowania (s. 36 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=36)

## Pisemna zgoda na pentest: kto podpisuje i dlaczego

Kodeks karny przewiduje grzywnę, karę ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat dla osoby, która bez uprawnienia uzyskuje dostęp do całości lub części systemu informatycznego (art. 267 § 2). Technicznie tester robi to samo co włamywacz. Różnicę tworzy uprawnienie, czyli zgoda tego, kto dysponuje systemem. Przepis nie wymaga formy pisemnej, ale pisemne zlecenie z zakresem i terminem testu jest dowodem tego uprawnienia. Podpisuje je osoba, która może decydować o testowanych systemach w imieniu firmy.

Kodeks przewiduje wprawdzie wyjątek. Nie podlega karze osoba, która działa wyłącznie w celu zabezpieczenia systemu, niezwłocznie powiadomiła jego dysponenta o ujawnionych zagrożeniach, a jej działanie nie naruszyło interesu publicznego lub prywatnego i nie wyrządziło szkody (art. 269c). Wszystkie te warunki muszą być spełnione łącznie, a wyjątek dotyczy tylko dwóch przestępstw: dostępu do systemu bez uprawnienia (art. 267 § 2) i zakłócenia pracy systemu (art. 269a). Nie obejmuje m.in. przełamania zabezpieczeń w celu dostępu do informacji (art. 267 § 1). Nie zastąpi więc zlecenia od firmy.

Osobną sprawą są systemy, które nie należą do firmy, choć z nich korzysta: serwery u dostawcy hostingu, usługi w chmurze, aplikacje w modelu abonamentowym, systemy spółki matki. Zgoda Twojej firmy obejmuje tylko to, czym firma dysponuje. NIST zaznacza, że jeśli część systemów firmy działa w sieci innego podmiotu, jego właściciel zwykle też musi pisemnie zgodzić się na plan testu. Przed testem sprawdź umowę z dostawcą i jego zasady testów, a gdy nie przewidują one testu, poproś o pisemną zgodę.

Udział prawników NIST zostawia decyzji firmy, ale przy testach inwazyjnych, takich jak pentest, zaleca go zawsze. Prawnicy mogą przejrzeć plan testu, dodać do umowy zapisy o zwolnieniu z odpowiedzialności albo jej ograniczeniu i zobowiązać wykonawcę do zachowania poufności.

Źródła: [Kodeks karny, art. 267 § 2 i art. 269c (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 1342, s. 62-63)](https://dziennikustaw.gov.pl/D2026000134201.pdf#page=62) · [NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: zgoda właściciela cudzej sieci na plan testu (s. 51 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=51) · [NIST SP 800-115, rozdz. 6.6: kwestie prawne, udział prawników i poufność (s. 53 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=53)

## Zakres testu penetracyjnego: co testujemy, a czego nie ruszamy

Zakres to lista tego, co tester może sprawdzać. NIST zaleca, żeby plan testu wskazywał systemy i sieci objęte testem, na przykład przez liczbę systemów i ich adresy. Równie ważna jest lista wyłączeń, czyli systemów, których tester nie dotyka, nawet jeśli na nie trafi.

Zakres wybiera się według ryzyka, a nie według tego, co łatwo przetestować. Zacznij od systemów, których awaria albo wyciek danych najbardziej zaszkodzą firmie: sklepu internetowego, portalu klienta, poczty, zdalnego dostępu dla pracowników, systemu z danymi klientów.

- Systemy objęte testem: adresy, domeny, aplikacje, konta testowe, z opisem, co jest najważniejsze.
- Wyłączenia: systemy, których nie wolno testować, np. należące do innej firmy albo krytyczne dla produkcji.
- Rodzaj testu: z zewnątrz, z sieci wewnętrznej, z wiedzą o systemie albo bez niej.
- Dozwolone techniki: czy wolno np. obciążać system, sprawdzać pracowników wiadomościami phishingowymi albo próbować wejść do budynku.
- Granica testu: do jakiego poziomu dostępu tester może dojść, zanim się zatrzyma i zgłosi wynik.

Zobacz też: [Analiza ryzyka krok po kroku](https://algorsec.pl/baza-wiedzy/analiza-ryzyka-krok-po-kroku-od-inwentaryzacji-do-rejestru)

Źródła: [NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: plan testu, zakres i systemy objęte testem (s. 51 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=51)

## Zasady testu (rules of engagement): co zapisać przed startem

Zasady testu, po angielsku rules of engagement, to dokument, który mówi, jak test będzie prowadzony. Według NIST zawiera to samo co plan testu, a do tego obejmuje działania, których zasady firmy zwykle zabraniają. NIST publikuje jego wzór w załączniku B do wytycznych SP 800-115. Plan testu ma według NIST odpowiadać na kilka podstawowych pytań: jaki jest zakres, kto może prowadzić test, jak wygląda logistyka, jak postępować z wrażliwymi danymi i co robić w razie incydentu.

Punkt, który łatwo pominąć, to sytuacja awaryjna. Ustal z góry, kto i przez jaki kanał może zatrzymać test, jeśli system zwolni albo przestanie działać, i jak tester ma zgłosić podatność tak poważną, że firma powinna zająć się nią od razu, a nie po otrzymaniu raportu.

- Daty i godziny testu oraz okna, w których test jest zabroniony.
- Osoby kontaktowe po obu stronach, główne i zastępcze, z numerami telefonów.
- Adresy, z których tester będzie łączyć się z systemami firmy.
- Kto i jak zatrzymuje test w razie problemów.
- Sposób zgłaszania krytycznych znalezisk w trakcie testu.
- Zasady postępowania z danymi, które tester zobaczy lub pobierze.
- Termin i forma raportu oraz termin retestu.

Źródła: [NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: pytania, na które odpowiada plan testu (s. 51 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=51) · [NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: adresy testera i osoby kontaktowe (s. 52-53 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=52) · [NIST SP 800-115, załącznik B: wzór zasad testu (Rules of Engagement Template, s. 67 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=67)

## Test na produkcji czy na kopii, w godzinach pracy czy po nich

NIST ostrzega, że niektóre techniki, w tym testy penetracyjne, mogą doprowadzić do niedostępności systemu albo ujawnienia wrażliwych danych. Zaleca rozważyć, czy testować systemy produkcyjne, czy podobnie skonfigurowane systemy pozaprodukcyjne, jeśli firma takie ma, albo ograniczyć niektóre techniki do godzin poza pracą.

Test na kopii środowiska jest bezpieczniejszy dla działania firmy, ale jego wynik jest wiarygodny tylko wtedy, gdy kopia odpowiada produkcji. NIST zauważa, że w praktyce zwykle są między nimi różnice, przez które test na kopii może przeoczyć podatności. Gdy firma testuje produkcję, przed startem upewnij się, że ma aktualną kopię zapasową danych i że w czasie testu ktoś po jej stronie może szybko zareagować.

Źródła: [NIST SP 800-115, rozdz. 6.3: ryzyko testu, systemy produkcyjne i godziny poza pracą (s. 44 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=44)

## Kogo uprzedzić przed testem penetracyjnym

NIST zaleca, żeby plan testu wskazywał, kogo trzeba poinformować o teście i kto to zrobi. Wymienia m.in. spółkę matkę, organy ścigania i zespół reagowania na incydenty. Przy teście ukrytym albo niezapowiedzianym plan ma też określać, co zrobić, gdy ktoś wykryje i zgłosi działania testera, przede wszystkim po to, żeby test nie uruchomił zgłoszenia naruszenia do podmiotów zewnętrznych. Adresy, z których łączy się tester, pozwalają administratorom odróżnić test od prawdziwego ataku.

W praktyce dochodzi do tego dostawca, który monitoruje systemy firmy, oraz dostawca hostingu albo chmury. Jeśli firma jest podmiotem kluczowym lub ważnym w rozumieniu ustawy o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa, wzięcie testu za atak może skończyć się wczesnym ostrzeżeniem o incydencie poważnym, które zgłasza się do właściwego CSIRT sektorowego (a do czasu ogłoszenia jego zdolności operacyjnej do CSIRT MON, CSIRT NASK lub CSIRT GOV) w ciągu 24 godzin od wykrycia (art. 11 ust. 1 pkt 4).

Osobną decyzją jest to, czy o teście wie zespół IT. Test jawny, prowadzony za wiedzą zespołu, pozwala sprawdzić systemy dokładnie. Test ukryty, o którym wie i na który zgadza się kierownictwo, ale nie zespół IT, pokazuje, czy zespół zauważy atak i jak zareaguje. NIST opisuje oba podejścia i wspomina, że przy teście ukrytym część firm wyznacza zaufaną osobę trzecią, która potwierdza, że wykryte działania to test, zanim firma uruchomi reakcję na incydent.

- Dostawca usług monitorowania bezpieczeństwa przy teście jawnym, a przy ukrytym osoba, która potwierdzi, że wykryte działania to test.
- Dostawca hostingu, chmury lub aplikacji, której dotyczy test, zgodnie z jego zasadami.
- Osoba po stronie firmy, która może zatrzymać test, dostępna w czasie jego trwania.
- Zespół IT, chyba że firma świadomie zleca test ukryty.

Zobacz też: [Zgłoszenie incydentu do CSIRT - terminy i treść](https://algorsec.pl/baza-wiedzy/zgloszenie-incydentu-csirt-terminy-i-tresc)

Źródła: [NIST SP 800-115, rozdz. 6.5: kogo poinformować i adresy testera (s. 52 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=52) · [NIST SP 800-115, rozdz. 2.4.2: test jawny i ukryty (s. 16 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=16) · [Ustawa o KSC, art. 11 ust. 1 pkt 4: wczesne ostrzeżenie o incydencie poważnym w ciągu 24 godzin (Dz.U. 2026 poz. 252, s. 19)](https://dziennikustaw.gov.pl/D2026000025201.pdf#page=19)

## Dane osobowe w teście: umowa powierzenia i poufność

Tester, który dostanie się do systemu, często widzi dane klientów albo pracowników. NIST zwraca uwagę, że przechwycone dane mogą obejmować informacje wrażliwe, które nie należą do firmy, albo dane osobowe pracowników, i zaleca, żeby kwestie prywatności rozstrzygnąć przed rozpoczęciem testu.

Jeśli w trakcie testu wykonawca będzie przetwarzał dane osobowe w imieniu Twojej firmy, RODO wymaga, żeby firma korzystała tylko z podmiotów dających wystarczające gwarancje ochrony danych, a przetwarzanie opierało się na umowie lub innym instrumencie prawnym (art. 28 ust. 1 i 3). Czy dostęp testera do danych jest takim przetwarzaniem, oceń z inspektorem ochrony danych lub prawnikiem. Najprościej zawrzeć umowę powierzenia razem z umową na test.

W zasadach testu zapisz też, jak tester przechowuje zebrane materiały, kiedy je usuwa i jak to potwierdza. NIST zaleca, żeby wykonawca, który zainstalował narzędzia w systemach firmy, usunął po teście te narzędzia i wszystkie pliki, które wytworzyły.

Źródła: [RODO, art. 28 ust. 1 i 3: podmiot przetwarzający i umowa powierzenia (EUR-Lex)](https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32016R0679) · [NIST SP 800-115, rozdz. 6.4.3 i 6.6: usunięcie narzędzi po teście i dane osobowe (s. 51 i 53 pliku PDF)](https://nvlpubs.nist.gov/nistpubs/Legacy/SP/nistspecialpublication800-115.pdf#page=51)

## Checklista: tydzień przed testem penetracyjnym

Przed startem przejdź przez poniższą listę razem z wykonawcą. Każdy punkt powinien mieć odpowiedź na piśmie.

- Zlecenie podpisane przez osobę, która może decydować o testowanych systemach.
- Pisemna zgoda dostawców hostingu, chmury i aplikacji objętych testem albo potwierdzenie, że test mieści się w ich zasadach.
- Lista systemów w zakresie i lista wyłączeń.
- Zasady testu: godziny, techniki, granica testu, sposób zatrzymania.
- Osoby kontaktowe po obu stronach, dostępne w czasie testu.
- Przy teście jawnym uprzedzony dostawca monitorowania i zespół IT, przy ukrytym wyznaczona osoba, która potwierdzi test.
- Umowa powierzenia danych, jeśli wykonawca będzie przetwarzał dane w imieniu firmy, i zobowiązanie do poufności.
- Aktualna kopia zapasowa systemów testowanych na produkcji.
- Konta testowe przygotowane, jeśli test ich wymaga.
- Uzgodniony termin raportu i retestu.

## Jak AlgorSec może pomóc

Wykonujemy testy penetracyjne. Przed startem ustalamy z Tobą na piśmie zakres, zasady testu i osoby kontaktowe, a po teście przekazujemy raport z priorytetami napraw i wykonujemy retest.

Zobacz też: [Testy penetracyjne - zakres usługi](https://algorsec.pl/uslugi/audyty/testy-penetracyjne) · [Umów bezpłatną konsultację](https://algorsec.pl/kontakt)

## Najczęstsze pytania

**Czy test penetracyjny bez zgody jest legalny?**

Grozi za to odpowiedzialność karna. Kodeks karny przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do 2 lat za uzyskanie bez uprawnienia dostępu do systemu informatycznego (art. 267 § 2). Wąski wyjątek z art. 269c obejmuje tylko dwa przestępstwa, wymaga spełnienia kilku warunków łącznie i nie zastępuje zlecenia. Dlatego test opiera się na pisemnej zgodzie firmy, która dysponuje systemem.

**Kto w firmie powinien zatwierdzić test penetracyjny?**

Osoba, która może decydować o testowanych systemach w imieniu firmy, najczęściej członek zarządu albo osoba przez niego upoważniona. Jeśli test obejmuje systemy u dostawcy hostingu lub w chmurze, potrzebna jest zwykle także pisemna zgoda dostawcy albo test zgodny z jego opublikowanymi zasadami testów.

**Czy trzeba informować pracowników o teście penetracyjnym?**

To decyzja firmy. Test jawny prowadzi się za wiedzą zespołu IT i sprawdza systemy dokładniej. Test ukryty, na który zgadza się kierownictwo, pokazuje, czy zespół zauważy atak. W obu przypadkach ktoś po stronie firmy musi wiedzieć o teście i móc go zatrzymać. Przy teście jawnym uprzedź dostawcę monitorowania, a przy ukrytym ustal, kto potwierdzi, że wykryte działania to test.

**Czy test penetracyjny może zatrzymać działanie systemów?**

Może. NIST wskazuje, że testy penetracyjne mogą doprowadzić do niedostępności systemu lub ujawnienia danych. Ryzyko ogranicza się zakresem, wyłączeniami, testem na kopii środowiska albo poza godzinami pracy i ustaloną z góry procedurą zatrzymania testu.

**Czy przy pentescie potrzebna jest umowa powierzenia danych osobowych?**

Jeśli wykonawca będzie przetwarzał dane osobowe w imieniu Twojej firmy, tak: RODO wymaga wtedy umowy lub innego instrumentu prawnego (art. 28 ust. 3). Czy dostęp testera do danych jest takim przetwarzaniem, warto ocenić z inspektorem ochrony danych lub prawnikiem. Najprościej zawrzeć umowę powierzenia razem z umową na test.

## Tagi

testy penetracyjne, pentest, rules of engagement, zakres testu, RODO, Kodeks karny
